‘Waar gebeurd is geen excuus’
‘Waar gebeurd is geen excuus’ was het mantra van Gerard Reve. Hij was ervan overtuigd dat de werkelijkheid onbruikbaar is als materiaal voor literatuur: veel te onwaarschijnlijk, te ruw, te ongestructureerd. Áls je het al kan gebruiken, moet er nog veel aan gebeuren.
Ja, dat moet inderdaad, en onze schrijvers durven dat aan: de werkelijkheid recht doen, én de literatuur. Het levert bekroonde en veelgelezen familiegeschiedenissen op, autobiografieën en memoirs.
Wanneer een boek een memoir is en wanneer een autobiografie, ik zou het niet weten. Maar maakt het iets uit? We lezen de levens van andere mensen om ervan te leren, om tijdelijk aan ons eigen bestaan te ontsnappen, om ons oordeel te scherpen, en geïnspireerd te raken.
Pater van Kilsdonk. Raadsman in delicate zaken, begin dit jaar verschenen, is zo’n bron van inspiratie voor mij. Kort voor zijn dood keek Van Kilsdonk samen met Alex Verburg terug op zijn roerige leven. Geen onderwerp gaat hij uit de weg, en het is de verdienste van Verburg dat het boek met memoires niet alleen prachtig gecomponeerd is, maar dat Van Kilsdonk in al zijn facetten, tot en met zijn fenomenale uitdrukkingsgave, tot zijn recht komt.
Om dit boek te waarderen is een katholieke achtergrond geen vereiste. Die heb ik ook niet. Evenmin werd ik op een dag wakker met een fascinatie voor priesters en pastors. Maar het boek houdt me nu al maanden in de greep. Dat is zo mooi van dit vak: wekelijks manuscripten ontvangen met nieuwe onderwerpen, die je stichten, raken, vermaken, verrassen.
